Ekonomi

Mahfi Eğilmez yazdı: Dış ticarette durum parlak görünmüyor

İktisatçı-yazar Mahfi Eğilmez, şahsî web sitesinde Türkiye’nin dış ticaretteki son durumunu değerlendirdi. Eğilmez, dış ticaretin sadece ihracata bakılırsa başarılı göründüğünü, fakat ithalata da bakılınca durumun kötü olduğunu ifade etti. Eğilmez, ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 69,4’e gerilediğini aktardı.

Eğilmez’in yazısından bir kısım şöyle:

Normal şartlarda bir ülkenin parası dış bedelini kaybettiğinde ihracat ucuzlayacağı için talep artışı nedeniyle ihracatının artması ithalat değerleneceği için talep düşüşü nedeniyle ithalatının düşmesi gerekir. İhracat artıyor lakin TL’deki süratli paha kaybına karşılık verebilecek yükseklikte artmıyor. Bunun nedeni ihracatımızın yöneldiği başta Avrupa olmak üzere, ülkelerde yaşanan ezalar. İhraç eserlerimizin birçok talep/fiyat esnekliği yüksek olduğu için külfetli durumlarda çabuk vazgeçilen mallardan oluşuyor. O nedenle ihracatımız kurdaki değişime nazaran beklendiği kadar artmıyor. Buna karşılık ithal ettiğimiz mallar, başta petrol ve doğal gaz olmak üzere, talep/fiyat esnekliği düşük mallar olduğu için onlardan kolay vazgeçilemiyor, fiyatları artsa da ithal edilmeye devam ediliyor ve ithalatı kur artışına rağmen yükseltiyor. Güçte bilhassa Rusya – Ukrayna savaşıyla birlikte ortaya çıkan fiyat artışlarının tesirini elimine ederek karşılaştırmaları güç hariç ithalat olarak yaparsak çok daha makul sonuçlara ulaşıyoruz. Ne var ki ödediğimiz fatura güç dâhil fatura olduğu için bahse her şey dâhil pahalar olarak bakmak daha yanlışsız.

İhracatımızın yüzde 55,4’ünü (yüzde 41’i AB ülkeleri) Avrupa ülkelerine yapmış bulunuyoruz. Bir öbür tabirle Avrupa ülkeleri bizim en kıymetli ihracat kapımız. Bu ülkeler, her geçen gün biraz daha artan ekonomik badirelere gerçek yuvarlanıyorlar. Örneğin Euro Bölgesinde 12 aylık enflasyon oranı yüzde 10,1, büyüme yüzde 2,1 ve geriliyor, bütçe açığı yüzde 5’in üzerine, kamu borç stokunun GSYH’ye oranı yüzde 95,6. Doğal gaz düşüncesi her geçen gün bu tabloyu daha da makus bir pozisyona itiyor. Bu ülkelerde ekonomik kasvetin büyümesi bizim açımızdan ihracatın kahra girmesi manasına geliyor. İhracatımızın düşmesinin bir öteki kıymetli nedeni Euro’nun dolara karşı paha kaybetmesidir. İhracattan elde ettiğimiz dövizin büyük kısmı Euro olduğu için dolara çevrilirken parite kaybının tesiri ortaya çıkıyor.

İthalatımızın en önde gelen kaynakları Rusya (yüzde 16,5) ve Çin (yüzde 11,7.) Rusya’dan ithalatımızda birinci sırayı doğal gaz alıyor. Türkiye’nin doğal gaz ithalatında bir sorun bulunmuyor. Buna karşılık Rusya, kendisine ambargo uygulayan, ihracatımızın ana çıkış kapısı olan Avrupa ülkelerine karşı ambargo uygulayarak doğal gazı kesti. Bu durum Avrupa ülkelerinde üretim ve hasebiyle büyüme düşüşüne yol açıyor ve bizden olan ithalatını da düşürecek üzere görünüyor.

Dış Ticaret Hadleri

Öte yandan Türkiye’nin dış ticaret hadleri de önemli biçimde düşüyor. Dış ticaret hadleri bir ülkenin ithal ve ihraç ettiği malların fiyatlarında ortaya çıkan değişmeler münasebetiyle dış ticaretten sağladığı çıkar ya da uğradığı kayıpları ölçmeye yarayan bir ölçüdür. İhracat bedel endeksinin ithalat bedel endeksine bölünüp, çıkan sonucun 100 ile çarpılması suretiyle hesaplanır:

Dış Ticaret Hadleri = (İhracat Değer Endeksi / İthalat Değer Endeksi) x 100

Karşılaştırmalar için makul bir baz yılı dış ticaret haddi 100 kabul edilir ve izleyen devirlerin dış ticaret hadleri bu baz endekse nazaran kıymetlendirilir. İzleyen periyotlarda dış ticaret hadleri 100’ün üzerindeyse ülke dış ticaretten yararlı çıkıyor, 100’ün altındaysa ziyanlı çıkıyor demektir. Bu karşılaştırmanın yanında gidişin nasıl olduğu da kıymetlidir. Şayet dış ticaret hadleri 100’ün altındaysa ve giderek düşüyorsa ülke dış ticaretten giderek daha fazla ziyan ediyor manasına gelir. Şayet 100’e gerçek yaklaşma kelam hususuysa o vakit ülke dış ticarette toparlanıyor demektir.

Aşağıdaki grafik Türkiye’nin dış ticaret hadlerini gösteriyor (grafik TÜK, Dış Ticaret Endeksleri Haber Bülteni, Eylül 2022’den alınmıştır.)

Grafikte kesikli çizgi dış ticaret hadlerindeki 100 barajını gösteriyor. Görüldüğü üzere Türkiye, dış ticaretten ziyanlı çıkmakta ve bu ziyan giderek artmaktadır.

2023 ve İhracatçılar

Türkiye, son yıllarda ihracat kapılarını çeşitlendirmiş olsa da ihracatımızda Avrupa’nın yeri çok yüklü durumdadır. O nedenle ihracatımızın gidişi önümüzdeki devirde büyük ölçüde Avrupa’nın ekonomik durumuna ve Euro’nun parite gücüne bağlı olarak gelişecek. Bugünkü şartlar devam ederse buradaki durum pek parlak görünmüyor. İthalatımızda gücün taşıdığı yüke ve güç fiyatlarına baktığımızda burada da şimdilik olumlu bir gelişme kelam konusu değil.

Özetle söylemek gerekirse 2023 yılı herkes kadar ihracatçılar için de sıkıntı geçecek üzere görünüyor.”

YAZININ TAMAMI

(HABER MERKEZİ)

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
istanbul escort
istanbul escort
istanbul escort
adalar escort
arnavutköy escort
ataşehir escort
avcılar escort
bağcılar escort
bahçelievler escort
bakırköy escort
başakşehir escort
bayrampaşa escort
beşiktaş escort
beykoz escort
beylikdüzü escort
beyoğlu escort
büyükçekmece escort
çatalca escort
çekmeköy escort
esenler escort
esenyurt escort
eyüp escort
fatih escort
gaziosmanpaşa escort
güngören escort
kadıköy escort
kağıthane escort
kartal escort
küçükçekmece escort
maltepe escort
pendik escort
sancaktepe escort
sarıyer escort
şile escort
silivri escort
şişli escort
sultanbeyli escort
sultangazi escort
tuzla escort
ümraniye escort
üsküdar escort
zeytinburnu escort
bratca.com istanbul escort ajansı
istanbul eskort